Pisarz naiwny i sentymentalny, Orhan Pamuk

Wydawnictwo Literackie, 2012

Liczba stron: 196

Orhan Pamuk, noblista z 2006 roku, został poproszony o wygłoszenie cyklu wykładów na Uniwersytecie Harvarda w ramach tzw. Wykładów Nortonowskich. Pamuk za temat swoich wystąpień wybrał związek pisarza z czytaniem oraz sposoby postrzegania powieści. Wynotowałam sobie kilka cytatów. Przede wszystkim, wśród słów tego uznanego pisarza, szukałam potwierdzenia tego, że powieści nie są drugim, gorszym gatunkiem, do czego próbują często przekonywać domorośli krytycy literaccy.

„Kiedy czytamy powieść, niezwykłość przedstawionego w niej świata pochłania nas czasem tak mocno, że – niczym we śnie – zapominamy, gdzie jesteśmy, i widzimy samych siebie w roli uczestników fikcyjnych zdarzeń wśród powieściowych postaci. W takich chwilach odnosimy wrażenie, że odkrywany przez nas fikcyjny świat jest bardziej realny od rzeczywistego.”

„Wyjątkowość powieści polega na tym, że pozwalają one bez niepokoju zestawiać sprzeczne myśli i uwzględniać różne punkty widzenia.”

Kim są tytułowi pisarze naiwni i sentymentalni? Naiwny jest osobą, która nie przejmuje się nadmiernym teoretyzowaniem i generalnie pisze, co mu ślina na język przyniesie, koncentrując się bardziej na treści, niż na formie. Pisarz sentymentalny waży każde słowo i wie dużo na temat teorii literatury. Pamuk uważa, że połączenie cech jednego i drugiego daje efekt najlepszy – i trudno się z nim nie zgodzić.

Bardzo podobało mi się stwierdzenie dotyczące współczesnych powieści kultury zachodu, gdzie największy nacisk autorzy kładą na podbudowę psychologiczną postaci i obdarzają swoich bohaterów skomplikowanymi charakterami.

„Charakter człowieka nie jest tak istotny dla przebiegu jego życia, jakby to wynikało z lektury zachodniej literatury pięknej i opracowań krytycznych. Twierdzenie, że głównym celem pisarza powinno być tworzenie złożonych charakterów, kłóci się z potoczną wiedzą o życiu.”

Ciekawym i godnym zapamiętania fragmentem jest porównanie powieści do muzeów. Te realistyczne są kopalnią wiedzy o języku danej epoki, strojach, przedmiotach codziennego użytku, ludziach i ich poglądach. Sam Pamuk otworzył w Istambule muzeum opisane w powieści „Muzeum Niewinności”. Pamuk zgromadził wiele eksponatów obrazujących życie w Turcji na przestrzenie ostatnich 50 lat. Wiele z nich posłużyło mu do kreowania postaci w swoich powieściach, co bardzo interesująco opisał w jednym z rozdziałów.

Te i wiele innych zajmujących rozważań znajdziecie w zawartych w książce wykładach. Przy okazji możecie poznać inspiracje literackie noblisty, jego poglądy na związki innych dziedzin sztuki z literaturą oraz wpływ autobiografii pisarza na postacie w jego powieściach.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *